"ყირიმულ-თათრული დროშის დღე"

ყირიმულ-თათრული დროშის დღე - ყირიმის მკვიდრი ხალხის, ყირიმელი თათრების ეროვნული დროშის  ეროვნული დროშის  დღე ყოველწლიურად აღინიშნება 26 ივნისს.

ყირიმულ-თათრული ეთნიკური დროშა პირველად დაამტკიცა ბახჩისარაიში ჩატარებულმა ყირიმელი თათრების პირველმა ყურულთაიმ 1917 წელს.

დროშა არის ცისფერ-ლურჯი ფერის ქსოვილი, რომელსაც ძალაუფლების სიმბოლო აქვს  - ოქროსფერი თამგა, რომელიც მდებარეობს მაღლა მარცხენა კუთხეში, ბოძთან ახლოს. დროშის პროპორციებს, მისი სიგანისა და სიგრძის თანაფარდობას - 1: 2 - მკაცრად იცავენ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში. ისინი დამტკიცებულია  "ყირიმელი თათრების  ეროვნული დროშისა და ჰიმნის შესახებ" გადაწყვეტილებით, ყირიმელი თათრების  მეორე ყურულთაიზე, რომელიც ჩატარდა 1991 წლის 30 ივნისს.

ცისფერი ქსოვილი და ოქროს თამგა არ იყო შემთხვევით არჩეული. თურქ ხალხებში ცისფერ-ლურჯი ფერი არის სიწმინდისა და თავისუფლების, პატიოსნებისა და ერთგულების, სრულყოფისა და სიმტკიცის სინონიმი. ლურჯი ფონის ერთადერთი ფერი  ხალხის ერთიანობის,  მშვიდობისა და კეთილდღეობის სურვილსუკავშირდება.

თამგა (საგვარეულო ნიშანი) ყირიმში ყველა კეთილშობილურ ოჯახს ჰქონდა. თითოეულ თაობას ჰქონდა საკუთარი თამგა. როგორც წესი, გარკვეული გვარის შთამომავალი, მისი წინაპრის თამგას ახალ ელემენტს უმატებდა.

ყურუმულ-თათრული დროშის დღე პირველად 2010 წელს აღინიშნა ყირიმის ახალგაზრდული ცენტრისა და სხვა ახალგაზრდული ორგანიზაციების ინიციატივით. ხოლო 2010 წლის 29 აგვისტოს ყირიმელი თათრების მე-V ყურულთაის მე-III სესიაზე გადაწყდა, რომ  ეროვნული დროშის დღის აღნიშვნა მოხდება 26 ივნისს - მე-II ყურულთაის გახსნის დღეს. მისი მიზანია ხალხის გაერთიანება და ყირიმულ-თათრული სიმბოლოების პოპულარიზაცია.

მისი არსებობის მომენტიდან სხვადასხვა დროს იგი რეპრესიებს განიცდიდა. ამრიგად, 1929 წელს კომუნისტურმა ხელისუფლებამ ცისფერი დროშა  "ბურჟუაზიულ-ნაციონალისტურად" გამოაცხადა და აკრძალა მისი გამოყენება. ყირიმის თათრების დეპორტაციის ადგილებში 1944 წლის შემდეგ დროშის შენახვა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ დანაშაულად ითვლებოდა. უკვე 1970-1980 წლებში ყირიმელი თათრების ახალგაზრდების დიდმა ნაწილმა არ იცოდა თუ როგორია მათი დროშა. დამოუკიდებელი უკრაინის დროს ყირიმელი თათრების ყირიმში დაბრუნების მომენტიდან დროშა  თავისი აღორძინება თავის ხალხთან ერთად დაიწყო.

რუსეთის მიერ ანექსირებულ ყირიმში დროშა ოფიციალურად არ არის აკრძალული, კრემლის მიერ კონტროლირებადი მთავრობა ეროვნული სიმბოლოების  და თარიღების საშუალებით ცდილობს ყირიმელ თათრის მოსახლეობას ლოიალური გახადოს  და მსოფლიო საზოგადოებას დაუმტკიცოს პროპაგანდისტული მტკიცება ყირიმში   ხალხების "თანასწორობის" შესახებ. ამავე დროს, ყირიმულ-თათრული დროშის და სხვა ეროვნული სიმბოლოების ღია გამოყენებას  ზეწოლასა  და რეპრესიებს ექვემდებარება.

«День кримськотатарського прапора»

День кримськотатарського прапора  - день шанування національного прапора кримських татар, корінного народу Криму, відзначається щороку 26 червня.

Етнічний кримськотатарський прапор вперше було затверджено І Курултаєм кримських татар у 1917 році,  що проходив у Бахчисараї.

Прапор являє собою полотнище  небесно-блакитного кольору з символом влади – тамгою золотистого кольору, розташованою в лівому верхньому кутку біля древка. Пропорції прапора, відношення ширини до його довжини – 1:2 – суворо дотримуються протягом останніх двох десятиліть. Вони затверджені рішенням «Про національний прапор і національний гімн кримськотатарського народу» на другому Курултаї кримськотатарського народу, що проходив 30 червня 1991 року.

Блакитне полотнище і золота тамга були вибрані не випадково. Небесно-блакитний колір у тюркських народів – це синонім чистоти і свободи, чесності і вірності, бездоганності і сили. Єдиний колір блакитного тла пов'язують із бажанням єдності народу, миру та благополуччя. 

Тамга (родовий знак) в Криму була у кожного знатного роду. Кожне покоління мало власну тамгу. Як правило, нащадок певного роду, запозичуючи тамгу свого предка, додавав до неї новий елемент. 

День кримськотатарського прапору вперше було відзначено у 2010 році за ініціативи Кримського Молодіжного Центру та інших молодіжних організацій. А 29 серпня 2010 року на ІІІ сесії V Курултаю кримськотатарського народу було прийнято рішення відзначати День національного прапора 26 червня  - у день відкриття ІІ Курултаю.  Його мета – об'єднання народу і популяризація кримськотатарської символіки.

З моменту свого існування в різні часи піддавався репресіям. Так у 1929 році комуністична влада проголосила блакитний прапор «буржуазно-націоналістичним» і заборонила його використання. У місцях депортації кримських татар після 1944 року зберігання прапору вважалося злочином проти радянської влади. Вже у 1970-1980 роках значна частина кримськотатарської молоді не знала свого прапору. Саме з моменту повернення кримських татар до Криму за часів незалежної України прапор почав своє відродження разом зі своїм народом.

У анексованому Росією Криму прапор офіційно не заборонений, підконтрольна Кремлю влада намагається через національні символи і дати зробити лояльним кримськотатарське населення та довести світовій спільноті пропагандистське твердження про «рівність» народів у Криму. Водночас відкрите використання кримськотатарського прапору та іншої національної символіки піддаються тиску і репресіям.